m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره:

با وجود آنکه 35 سال است درگیر مطالعات و بررسی های تاریخی- راهبردی هستم، ولی به مناسبت های مختلف دچار تردید و با این پرسش مواجهه می شوم که؛ موضوع و مسئله جنگ ایران و عراق چیست؟ متاثر از همین ملاحظات تا کنون درباره «جنگ و زندگی» و «تاریخ فرهنگی جنگ» و «بررسی های استراتژیک» مطالبی را با رویکردهای مختلف در سایت منتشر کرده ام، اما همچنان در پاسخ به پرسش مورد اشاره، ناتوان و همین ملاحظه یاد داشت حاضر را نوشته ام.


ادامه مطلب

                   خاطره محسن رضایی

اشاره:

   براین باور هستم که «خاطره‌گویی و تاریخ شفاهی» درباره وقایع و موضوعات تاریخی جنگ ایران و عراق، با وجود اهمیت و ضرورت اهتمام به آن، به دلیل تکیه بر حافظه ذهنی، از نظر سندیّت محل تردید است و باید مورد نقد و بررسی قرار بگیرد. مهمتر آنکه راویان و شاهدان وقایع تاریخی در برابر هرگونه وارونه‌گویی غرضمند و یا اشتباه ناآگاهانه حاصل از گذشت زمان،باید نظر خود را بیان کنند. هم اکنون به دلایل مختلفی، از جمله ملاحظات سیاسی و یا سازمانی، در این باره سکوت و یا مناقشه صورت می گیرد. با نظر به ملاحظات یاد شده، برای نقد و بررسی خاطره سردار رضایی فرمانده پیشین سپاه اقدام کردم.


ادامه مطلب

  مناسبات دو یا چند کشور، هنگامی که به هر دلیلی از وضعیت عادی خارج و درگیر تنش می شود، در واقع نطفه بحران منعقد و رویارویی ها آغاز می شود. وقوع جنگ در این فرآیند، بیانگر پیدایش و تداوم سطحی از اصطکاک و تنش‌زائی میان دو کشور، و به معنای ناتوانی یا عدم تمایل طرفین به حل و فصل اختلافات، از طریق راه حل سیاسی است.  محاسبات طرفین از موقعیت و قدرتی که دارند و بسیاری از مولفه های سیاسی- اجتماعی، سازوکارهای وقوع جنگ را شکل داده و تسریع می کند.


ادامه مطلب

                           مریم جوان شهرکی

اشاره:

   پیش از این یاداشتی را در پاسخ به این پرسش که؛ چرا یادآوری رخدادهای تاریخی بر اساس «زمان وقوع» صورت می گیرد؟ منتشر کردم. «نسبت واقعه با زمان»، در وقوع و یادآوری آن در مناسبت های زمانی، موضوع بسیار عمیق و پیچیده ای است که در یادداشت منتشر شده در سایت، به صورت خام و اولیه طرح شده و نیاز به تامل و بحث و گفتگو دارد. خانم دکتر شهرکی در واکنش به مندرجات یادداشت یاد شده در سایت، برخی از این پیچیده گی را توضیح داده است که امیدوارم موضوع پژوهش و گفتگو قرار بگیرد.


ادامه مطلب

             میزگرد روزنامه ایران درباره تاریخ نگاری جنگ

روزنامه ایران برای بحث درباره «تاریخ نگاری جنگ»، میزگردی را با حضور دکتر گلشنی و امیر مسعود بختیاری تشکیل داد که تحت عنوان؛ «یک جنگ دو نگاه»، در تاریخ 31 شهریور سال 1395 منتشر شده است. همچنین یادداشتی را تحت عنوان «نقد آسیب شناختی بر تاریخ نگاری جنگ» برای روزنامه ایران ارسال کردم که در بعنوان سرمقاله این روزنامه به چاپ رسیده است. انتشار مباحث یاد شده در ویژه نامه روزنامه ایران، در مقایسه با آنچه پیش از این درباره تاریخ نگاری جنگ ایران و عراق منتشر شده است، وجوه متمایزی دارد که ناظر بر تبیین ویژه گی های تاریخ نگاری جنگ در سپاه با «رویکرد سیاسی- اجتماعی» و در ارتش با «واقعه نویسی»، در چارچوب وظایف سازمانی است. ملاحظات یاد شده که بیشتر از نظر معرفت شناسی اهمیت دارد، پرسش های جدیدی را فرا روی محققین قرار می دهد، از جمله اینکه؛ تفاوت کنونی در رویکرد و روش تاریخ نگاری ارتش و سپاه چیست و چرا؟ همچنین ظرفیت های نگارش تاریخ جنگ از سوی ارتش و سپاه تا چه اندازه است؟ مهمتر از آن آیا روش بررسی های تاکتیکی در ارتش، از طریق «واقعه نویسی برابر وظایف سازمانی» ظرفیت ارتقای مباحث جنگ به سطح راهبردی را دارد؟

پیش از این یادداشت، گفتگوهای دیگری درباره تاریخ نگاری جنگ انجام شده است که، بعنوان موضوعات مرتبط لینک شده است. متن گفتگو و یادداشت یاد شده، در دو بخش جداگانه به شرح زیر است:

1) یک جنگ دو نگاه؛ میزگرد ایران در باره چرایی اختلاف تاریخ نگاری جنگ بین سپاه و ارتش

2) نقد آسیب شناسانه، بر تاریخ‌نگاری مناقشه آمیز


1- درباره اهداف عراق از حمله به ایران، تا کنون نظرات مختلفی در منابع داخلی و خارجی منتشر شده است. در عین حال نظر به اینکه با وجود سقوط صدام، تا کنون هیچ‌گونه سند رسمی در این زمینه منتشر نشده است، لذا ارزیابی اهداف عراق همچنان در چارچوب اظهارات مقامات رسمی و اقدامات نظامی- امنیتی عراق، مهمتر از آن تحت تاثیر تفسیر و گمانه زنی رسانه های داخلی و خارجی قرار دارد. در عین حال اهداف عراق در چهار سطح قابل تعریف است:


ادامه مطلب

اشاره:

   موضوع غافلگیری به اعتبار یک تجربه تاریخی، در جنگ با عراق، و سپس در برابر سایر رخدادها، و مهمتر از همه امکان تکرارپذیری آن در آینده، «یک مسئله» راهبردی و پایدار است. با وجود آنکه پیش از این در یادداشت های منتشر شده، به موضوع غافلگیری اشاره شده است، ولی در یادداشت حاضر، بجای بررسی موردی درباره غافلگیری، بیشتر تامل نظری درباره این مسئله صورت گرفته است. نظر به اهمیت بحث غافلگیری درباره جنگ گذشته و ضرورت جلوگیری از تکرارپذیری آن در جنگ آینده، امیدوارم این بحث از سوی مخاطبین محترم مورد نقد و بررسی قرار بگیرد.


ادامه مطلب

همه پیوندها