m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

مطالعه برخی آثار فلسفی، همچنین نقد آثار ادبی، هنری و سیاسی متأثر از نظریه های فلسفی، موجب یاد داشت حاضر و طرح این پرسش شده است که؛فلسفه و تفکر فلسفی چه نسبتی با نگرش به مسئله جنگ ایران و عراق دارد؟


ادامه مطلب

              نشست ناگفته های آغاز جنگ

نشستی که روز یکشنبه چهارم مهرماه جاری از ساعت 17 با حضور حجت الاسلام دعایی، مهندس غرضی و امیر بختیاری در سالن مسجد الرحمن تهران برگزار شد، با وجود اهمیت موضوع مورد بحث درباره «ناگفته هایی از آغاز جنگ»، به نظر می رسد بیشتر از حیث حواشی و مجادلاتی که صورت گرفت، مورد توجه قرار گرفت. در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود:

1) با وجود اهمیت موضوع نشست و سابقه اشخاص حاضر در آن، استقبال چندانی از جلسه صورت نگرفت و پیدایش این وضعیت، برای مجری و برگزارکنندگان، مورد پرسش بود. به نظر می رسد پاسخ اجمالی و اولیه به علت عدم استقبال مخاطبان، به موضوع بحث یعنی ناگفته ها پیرامون ریشه های وقوع جنگ بازمی گردد. در واقع جامعه ایران از مسئله وقوع جنگ؛ به دلیل سقوط صدام، عبور کرده و اینگونه مباحث، دیگر آنچنان که تصور می‌شود، مورد استقبال قرار نمی گیرد.

2) قرار بود جلسه بصورت چهار نفره در دو ساعت انجام شود. به این معنا که هر فردی جمعاً 25 دقیقه فرصت داشته باشد که بحث خویش را ارایه کند. اما سخنرانی 75 دقیقه‌ای آقای دعایی، بخش مهمی از وقت جلسه را گرفت و مورد اعتراض واقع شد و این در حالی بود که آقای شکوهی بعنوان مجری، بر اثر واکنش های آقای دعایی، مدیریت جلسه را رها کرد.

3) برابر مطالعاتی که داشتم و با نظر به عنوان بحث، سخنان خود را درباره ملاحظات سیاسی- نظامی و امنیتی حمله عراق به ایران، در دو دوره قبل و پس از تصرف سفارت آمریکا در ایران تنظیم کردم. نقش آمریکا و هماهنگی این کشور با عراق بمنظور اجرای تجزیه ایران، موضوع بسیار قابل توجهی است. همچنین تلاش بختیار برای انجام کودتای نقاب با حمایت عراق، نباید نادیده گرفته شود. با این وجود، آنچه از مباحث این نشست در رسانه ها بازتاب یافت، بیشتر حاصل مجادلات و ناشی از علاقه‌ی رسانه ها به اینگونه مباحث بود. در حالیکه ما درباره مسئله حمله عراق به ایران، نیازمند مطالعات جدی و مباحث عمیق، با تأکید بر اسناد هستیم. بنظرم فضای سیاسی جامعه پس از برجام، در بی توجهی رسانه ها به نقش امریکا در جنگ ایران و عراق بی تاثیر نبوده است.

در ادامه، مباحث طرح شده در این نشست در دو بخش شامل: گزارش کلی و توضیحاتی که برابر مطالعات اخیر داشته ام و در جلسه طرح کرده ام، از نظر خواهد گذشت. متن گزارش جلسه، حاصل تلاش سایت تاریخ ایرانی برای انتشار گزارش کامل از نشست «ناگفته هایی از آغاز جنگ» است:

الف) گزارش کلی نشست «ناگفته هایی از آغاز جنگ»

ب ) اظهارات محمد درودیان در نشست  «ناگفته هایی از آغاز جنگ»



                khonh wlnd

اشاره:

   پیش از این علاوه بر مباحث نظری درباره غافلگیری، روش استدلال امیر گلفام درباره غافلگیر نشدن ارتش در جنگ، در سایت مورد نقد و بررسی قرار گرفت. توضیحات ناخدا صمدی نیز بیشتر از نظر «روش استدلال در باره مسئله غافلگیری»، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. امیدوارم با نظر به اهمیت بحث غافلگیری، پرسش های طرح شده بررسی و پاسخ آن برای انتشار در سایت، ارسال شود.


ادامه مطلب

طرح مسئله

استفاده از مفهوم «جنگ کلاسیک» برای تبیین رخدادها و تحولات جنگ ایران و عراق، در اظهارات مسئولین و فرماندهان نظامی جنگ، از سابقه ای همانند جنگ برخوردار است. با این وجود تا کنون تعریف مشخصی از این موضوع ارائه نشده است. پیش از این امیر بختیاری در باره تعریف این مفهوم و علت استفاده از آن در اظهارات فرماندهان یا آثار منتشر شده از سوی سپاه، از من سوال کرد که پاسخ آن را به خاطر ندارم. با توجه به استفاده از این مفهوم در کتاب «کالک های خاکی»، شامل خاطرات سردار  عزیز جعفری فرمانده محترم سپاه، که اخیراً منتشر شده است، این موضوع مجددا از سوی امیر بختیاری مورد پرسش قرار گرفت که به ایشان عرض کردم؛ سپاه پس از حمله عراق ادراکی از جنگ و شیوه دفاع و حمله به دشمن داشته است و برای تمایز آن با روش ارتش، از عنوان جنگ انقلابی در برابر جنگ کلاسیک، استفاده کرده است. با نظر به ملاحظات یاد شده، این پرسش وجود دارد که؛ منظور از جنگ کلاسیک چیست و چرا از این مفهوم برای تبیین بخشی از تحولات جنگ ایران و عراق استفاده می شود؟

 در آثار منتشر شده از سوی ارتش و یا سپاه، تا کنون هیچگونه تعریف مشخصی از مفهوم «جنگ کلاسیک» صورت نگرفته است. بنظر می رسد ارتش براساس نظام مفهومی و آموزشی، هر آنچه را که دانسته و به آن عمل می کند، بمثابه روشهای مرسوم، بمعنای جنگ کلاسیک می داند، و سپاه نیز تجربه جنگ با عراق و آموزهای حاصل از آن را، در برابر مفهوم جنگ کلاسیک و به گفته سردار رضائی فرمانده پیشین سپاه، «جنگ انقلابی» نام گذاری می کند.


ادامه مطلب

اشاره: 

 تجربه جامعه ایران در مواجهه با انقلاب و جنگ، موجب شکل گیری و تکوین مجموعه‌ای از «باورهای نظری» شده است که حاصل تجربه عملی، همچنین بسیاری از عوامل دیگر است که برخی از آنها همچنان ناشناخته است. باورهای نظری هر چند به صورت تدریجی شکل گرفته، ولی به سختی تغییر خواهد کرد. همچنین نتایج آن بسیار دیرپا، و در عین حال تأثیرگذار است. بدین معنا که علاوه بر نقش آن در تبیین گذشته، چگونگی مواجهه با مسائل حال و آینده را شکل خواهد داد. برداشت یاد شده از کلاس درس دکتر سعید زیبا کلام درباره «فلسفه علم»، موجب نگارش این یادداشت شده است ...


ادامه مطلب

طرح مسئله

 یکی از مهمترین پیامدهای حمله عراق به ایران در تاریخ 31 شهریور سال 1359، علاوه بر خسارت ها، تخریب و کشتار، اشغال بخش وسیعی از شهرها و مناطق مرزی ایران بود که، به مدت 20 ماه بطول انجامید. فارغ از مباحثی که درباره «علت ناتوانی در بازدارندگی عراق از حمله به ایران» وجود دارد، همچنین «علت ناتوانی در شکست عراق در نقطه صفر مرزی و جلوگیری از اشغال سرزمین ایران»، این پرسش وجود دارد که؛ وسعت مناطق اشغالی در جنگ، به چه میزان بوده است؟ متاسفانه با وجود ضرورت تعیین دقیق مساحت مناطق اشغالی از سوی دشمن، آمار یکسان و مورد اجماع در منابع منتشر شده، همچنین اظهارات فرماندهان ارتش و سپاه وجود ندارد.


ادامه مطلب

اشاره:

   پیش از این با نظر به اهمیت نگرش به تجربه جنگ گذشته، در پاسخ به نیازهای آینده، مطالبی در سایت منتشر شد. این موضوع را به مناسبت آغاز سال تحصیلی در دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه در روز پنجم مهر طرح کردم که خلاصه آن در ادامه خواهد آمد.


ادامه مطلب