m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره

   روزنامه شرق در تاریخ 31 خرداد 1390، با یادآوری سوابق آرشیو ملی بریتانیا و قدمت ۲۰۰ ساله آن، به سنت هر ساله و آزادسازی اسناد ۳۰ سال گذشته اشاره و نوشته است؛ دکتر مجید تفرشی یکی از معدود پژوهشگران و البته تنها پژوهشگر ایرانی و فارسی زبانی است که چند سالی است به مراسم آزاد‌سازی این اسناد دعوت می‌شود و گزارش‌هایی نیز از اسناد منتشر شده و به زبان فارسی و انگلیسی منتشر می‌کند. گزارش مقدماتی از اسناد آزاد شده در سال ۲۰۱۰ او بیش از ۱۰۰ صفحه است. او معتقد است: با اینکه هر سندی ارزش‌های خود را دارد، اسنادی که امسال در اختیار او قرار گرفته است، اهمیت بسیار زیادی دارد. به همین دلیل در فرصتی که ایشان به ایران آمده بودند درباره چگونگی دسترسی پژوهشگران به این اسناد، گفت‌وگو کردیم.» نظر به اینکه بخشی از این گفتگو در باره جنگ ایران و عراق و براندازی نظام است، در این یادداشت موضوع یاد شده مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.


ادامه مطلب

اشاره

 سایت بی بی سی فارسی در تاریخ 31 شهریور سال جاری، یادداشتی را به قلم حسین باستانی منتشر کرده است. در این یادداشت، مطلبی به نقل از سرهنگ کتیبه آمده است که با فرض صحت آن، خبر یاد شده با توجه به «شرایط تاریخی» قبل از حمله عراق، و نظرات سایر مسئولین و فرماندهان ارتش، مورد نقد و بررسی قرار می گیرد.  البته پیش از این درباره روش استدلال امیر گلفام، سرهنگ صمدی و امیر پوردستان، یادداشت های جداگانه ای در سایت منتشر شده است.

ادامه مطلب


             گفتمان هاشمی درباره جنگ پس از درگذشت وی 

فرض بر این است که آقای هاشمی به دلیل نقش متفاوتی که در سپهر سیاسی ایران داشت، از این طریق  وقایع، موضوعات و مسائل جنگ ایران و عراق را به زبان سیاست، قدرت و فرهنگ ترجمه می کرد. علاوه بر این، مواجهه منتقدانه نسبت به اندیشه ها و رفتارها، به ویژه تصمیات و اقدامات آقای هاشمی در جنگ و در نتیجه واکنش ایشان، بخش مهمی از «گفتمان سیاسی جنگ» را شکل داده و یا دستخوش تغییر می‌کرد. اکنون با درگذشت آقای هاشمی، این پرسش مطرح می شود که؛ گفتمان جنگ در حوزه مباحث سیاسی- تاریخی و راهبردی چه تغییری خواهد کرد؟ چارچوب مفهومی گفتمان اولیه آقای هاشمی در حوزه جنگ ایران و عراق که در زمان جنگ، گفتمان عمومی و رسانه ای را شکل می داد، با اتمام جنگ به تدریج در واکنش به جریان پنجگانه زیر قرار گفت:


ادامه مطلب

                سخنان محسن رضایی درباره ادامه جنگ

اشاره

   بحث درباره ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر، با وجود آنکه در مقایسه با شروع و پایان جنگ از اهمیت کمتری برخوردار است، همچنان بیش از هر موضوع دیگری تا کنون مورد بحث و مناقشه قرار گرفته است. ابتدا این بحث از سوی منتقدین سیاسی مطرح شد، اما در سال های گذشته فرماندهان نظامی و مسئولین سیاسی نیز به این موضوع پرداخته اند. نظرات اخیر سردار رضایی فرمانده پیشین سپاه، به دلیل طرح مسئله جدید، بازتاب نسبتاً گسترده ای داشت که در این یادداشت مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.


ادامه مطلب

کتاب مردان رستگاراشاره:

  در پاسخ به شرایط و نیازهای حال و آینده کشور، چگونگی ترسیم مرزهای  «تفکر و رفتار انقلابی در جنگ» با «تفکر و رفتار هوشمندانه و راهبردی در صلح»، بسیار دشوار و هم اکنون محل مناقشه قرار گرفته است. کتاب «مردان رستگار» نوشته «سیدمحمد ابوترابی» که در تابستان 1395 از سوی انتشارات یا زهرا(س) منتشر شده است، نه تنها ابعاد و چالش‌های این موضوع را تا اندازه ای به تصویر می کشد، بلکه چگونگی تربیت نسل مسئولیت‌پذیر و متعهد، همچنین برخوردار از تفکر استراتژیک را، به نمایش می گذارد. کتاب یاد شده، در میان گونه های موجود در حوزه ادبیات جنگ ایران و عراق، یک مورد بی نظیر و ممتاز است. یادداشت حاضر را با هدف نقد اجمالی کتاب «مردان رستگار» و با امید به «رستگاری در اندیشه و عمل» نوشته ام.


ادامه مطلب

اشاره:

   پیش از این درباره ضرورت تبیین تجربه جنگ با عراق در پاسخ به نیازهای حال و آینده، مطالبی در سایت منتشر شد. اکنون در آستانه سالگرد پیروزی در عملیات کربلای پنج و با توجه به آزادسازی حلب و اظهارات سردار سرلشکر محمد باقری رییس محترم ستادکل نیروهای مسلح، مبنی بر اینکه؛ «پیروزی‌های حلب و موصل دستاورد دفاع مقدس است» (خبرگزاری فارس- 2 دی 95)، در این یادداشت، نسبتِ تحولات اخیر و سیاست های راهبردی ایران با تجربه تاریخی جنگ، بررسی شده است.


ادامه مطلب


نقش هاشمی رفسنجانی در جنگ

واکنش به انتشار خبر درگذشت غافلگیر کننده آیت الله هاشمی رفسنجانی، بیش از هر ملاحظه دیگری، بنظر می رسد ناظر بر احساس ضرورت تداوم حضور ایشان در صحنه سیاسی- اجتماعی ایران بوده است.  در عین حال درگذشت آقای هاشمی فرصت جدیدی را برای بازبینی نقش اساسی ایشان در حیات سیاسی و اجتماعی ایران، از جمله جنگ ایران و عراق فراهم آورده است. با وجود تداوم تاثیرگذاری آنچه از سوی آقای هاشمی در دوره حیات ایشان صورت گرفته، اما به اعتبار فقدان ایشان، به نظر می‌رسد باید نقش و تأثیرگذاری آقای هاشمی را با «رویکرد تاریخی» مورد بررسی قرار داد.

 نقش برجسته آقای هاشمی در جنگ ایران و عراق را باید بیشتر در تصمیم گیری برای ادامه و پایان دادن به جنگ مشاهده کرد، هر چند در شکل گیری دفاع و آزادسازی مناطق اشغالی نیز تأثیرات قابل ملاحظه ای داشته است.

مسئله قابل توجه این است که آقای هاشمی پس از آنکه بعنوان فرمانده عالی جنگ از سوی امام خمینی انتخاب شد، در چارچوب استراتژی کسب یک پیروزی و پایان دادن به جنگ، در عملیات خیبر حضور یافت و به این نتیجه رسید که از طریق پیروزی نظامی نمی توان به جنگ پایان داد. آقای هاشمی با وجود باور به پایان دادن به جنگ، به دلیل تعهد به نظرات امام برای ادامه جنگ، همچنان برای دستیابی به پیروزی نظامی تلاش کرد، هرچند این استراتژی نتیجه بخش نبود و با وجود پیروزی در فاو و عملیات کربلای پنج، نه تنها جنگ به پایان نرسید، بلکه فشار به ایران تشدید شد.

 به دلیل نتایج و پیامدهای تأثیرگذار جنگ، قضاوت درباره نقش و تأثیر آقای هاشمی، همچنان دستخوش صورتی از «تداوم و تغییر» خواهد بود. به همان میزان که از نقش تاثیرگذار ایشان در پایان دادن به جنگ، سخن گفته و حمایت می شود، به همان میزان مورد انتقاد قرار خواهد گرفت. نظر به اینکه نسل جدید، جنگ را در آئینه تصویر حال مشاهده می‌کند، لذا از نقطه عزیمت اکنون و نه گذشته، قضاوت خواهد کرد. بنا براین شرایط آینده، در تداوم و تغییر در قضاوت های تاریخی درباره آیت الله هاشمی، بیش از گذشته نقش خواهد داشت.



همه پیوندها