m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

1- درباره اهداف عراق از حمله به ایران، تا کنون نظرات مختلفی در منابع داخلی و خارجی منتشر شده است. در عین حال نظر به اینکه با وجود سقوط صدام، تا کنون هیچ‌گونه سند رسمی در این زمینه منتشر نشده است، لذا ارزیابی اهداف عراق همچنان در چارچوب اظهارات مقامات رسمی و اقدامات نظامی- امنیتی عراق، مهمتر از آن تحت تاثیر تفسیر و گمانه زنی رسانه های داخلی و خارجی قرار دارد. در عین حال اهداف عراق در چهار سطح قابل تعریف است:


ادامه مطلب

طرح مسئله

  حافظه تاریخی جوامع انسانی تحت تاثیر رخدادهای تاریخی و هویت‌سازِ، به تدریج شکل گرفته و سپس تغییر می کند. به این اعتبار، شناخت چگونگی شکل گیری حافظه تاریخی و باورهای عمومی جامعه در نسبت با حوادث بزرگ و سپس تغییر آن، اهمیت دارد. تعامل یاد شده با نوعی پیوستگی و پویائی دائمی همراه است، چنانکه با گذشت زمان، شناخت حوادث بزرگ تاریخی در آیینه افکار و باورهای عمومی جامعه، اعم از متون شفاهی و مکتوب حاصل می شود، همچنین قضاوت درباره جوامع مختلف، در آیینه عمل تاریخی و تاریخ‌ساز آن جامعه، صورت می پذیرد. با این مقدمه، پرسش مورد بحث این است که؛ در باور عمومی جامعه ایران، حوادث بزرگ تاریخی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مبتی بر چه روشی مورد ارزیابی و قضاوت قرار می گیرد؟ پرسش یاد شده، ابعاد روش شناختی دارد و بدلیل برخورداری از وجوه تاریخی، جامعه شناختی و روان‌شناختی، پاسخ به آن بسیار دشوار است. بنابراین در این یادداشت تنها با هدف «طرح مسئله» به برخی موضوعات اشاره خواهد شد:


ادامه مطلب

   وقوع هرگونه جنگی اعم از تهاجمی و تدافعی، تابع اهداف است. به این معنا که هزینه ها و مخاطرات جنگ، بر پایه عقلانیّت برآمده از اهداف، محاسبه و مورد پذیرش قرار می گیرد. با وجود اهمیت اهداف، به دلیل ماهیت و مشخصه های جنگ در صحنه عمل، با وقوع جنگ، معادله‌ای شکل می گیرد که در یکسوی آن، اهداف و در سوی دیگر؛ نتایج و پیامدهای مخاطره آمیز آن قرار دارد. با گذشت زمان، نتایج و پیامدها در مقایسه با اهداف، نه تنها بیشتر مورد توجه قرار می گیرد، بلکه بمثابه شاخص برای ارزیابی اهداف جنگ و حتی کلیّت آن، مورد توجه و استناد قرار می گیرد. بر پایه توضیح یاد شده، این پرسش وجود دارد که؛ جنگ ایران و عراق از حیث اهداف، باید مورد بررسی قرار بگیرد یا از نظر نتایج و پیامدها؟ در این بررسی، فرض بر این است که اهداف، نتایج و پیامدها، بهم پیوسته است و تمرکز بر هر کدام، تابع شیوه تفکر درباره مسئله جنگ است که تحت تأثیر شرایط، تغییر خواهد کرد.


ادامه مطلب

                     نتیجه جنگ ایران و عراق
اشاره:

   پیش از این در توضیح مفهوم پیروزی و شکست در جنگ، همچنین تفاوت مفهوم جنگ با دفاع مقدس مطالبی در سایت منتشر شد. بحث حاضر  با تمرکز بر تعیین شاخص در ارزیابی نتیجه جنگ، در پاسخ به این پرسش که؛ با چه معیاری باید نتیجه جنگ را مورد ارزیابی و قضاوت قرار داد؟ نوشته شده است.


ادامه مطلب

اشاره:

   با وجود آنکه نمی توان تاثیر پیش فرض‌های متفاوت، در تعریف مفهوم نابغه را در نسبت دادن این عنوان به دیگران نادیده گرفت، ولی بنظر می رسد استفاده از عنوان «نابغه» و یا «طراح عملیات پیروز» در جنگ برای برخی فرماندهان شهید و زنده، بیشتر تابع  ملاحظات تبلیغاتی و برداشت‌های شخصی و یا واکنش سازمانی ارتش و سپاه درباره فرماندهان است. ملاحظه یاد شده موجب شده است  پس از جنگ، وقایع تاریخی  با نوعی مبالغه گوییِ تحریف آمیز، و در نتیجه نادیده گرفتن ماهیت جنگ و روش جنگیدن، همچنین نقش و زحمات سایر فرماندهان، بیان شود. با این توضیح، یادداشت حاضر با این فرض نوشته شده است که؛ «پیروزی در جنگ تنها حاصل نبوغ فردی فرماندهان نیست، زیرا طراحی و فرماندهی عملیات ها در جنگ و تحولات آن، در یک روند تدریجی و با مشارکت فعال فردی- سازمانی شکل گرفته و با در نظر گرفتن مجموعه ای از عوامل و ملاحظات مختلف، فرماندهی و به نتیجه می رسد.»


ادامه مطلب

اشاره:

نقد و بررسی اظهارات فرماندهان نظامی درباره استفاده از تجربه جنگ با عراق، برای مواجهه با جنگ آینده، حاوی موضوعات قابل توجهی است که یا در سطح شفاهی بیان می شود و یا بخشی از آن در مواجهه عملی مورد استفاده قرار می گیرد، اما هنوز پژوهشی در این زمینه ها صورت نگرفته و یا اگر انجام شده است در گفتمان عمومی از جنگ مورد استفاده قرار نمی گیرد. با نظر به ملاحظاتی که در این زمینه وجود دارد، در این یادداشت موضوع از نظر روش شناختی مورد بحث قرار گرفته است. به این معنا که؛ با کدام روش باید با تجربه جنگ مواجهه شد تا بتوان از درسها و دستاوردهای آن برای مواجهه با تهدیدات و در جنگ اینده استفاده کرد؟


ادامه مطلب


                      الگوی فکری امام

اشاره:

   تبیین الگوی فکری- عملی امام خمینی در جنگ با عراق، بدلیل ضرورت شناخت امام بعنوان فرمانده کل قوا، همچنین بررسی تحولات جامعه و جنگ ایران و عراق، ضروری است. در واقع بازخوانی رخدادها و تحولات اساسی جنگ، بدون در نظر گرفتن اندیشه و نقش امام در جنگ، مانع از فهم عمیق و کامل، از فراز و نشیب و تصمیم گیری های اساسی در جنگ و بسیاری از مسائل دیگر خواهد شد. این مهم در زمان جنگ و پس از آن، همواره با اهداف و رویکردهای مختلف، در داخل و خارج از کشور صورت گرفته و همچنان انجام خواهد شد. امام در واقع بخش جدایی ناپذیر تحولات تاریخ معاصر ایران، بویژه جنگ و انقلاب است. بنابراین هم به اعتبار رهبری انقلاب و فرماندهی جنگ و هم به اعتبار بنیان‌گذاری جمهوری اسلامی و ساختار ولایت فقیه، به همراه بسیاری از اقدامات دیگر، امام همواره در کانون توجهات پژوهشی و الگوی فکری- رفتاری در داخل و خارج از کشور باقی خواهد ماند ...


ادامه مطلب

همه پیوندها