m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره 

 عبارت «مکتب تاریخ نگاری جنگ» را برای نخستین بار در یادداشتی به مناسبت چهلمین روز درگذشت دکتر نخعی نوشتم. در آن یادداشت بیشتر مایل بودم به بهانه چهلمین روز درگذشت ایشان، چارچوب مفهومی جدیدی را پیشنهاد کنم که امکان برگزاری همایش سالیانه راویان و محققان حوزه جنگ ایران و عراق را فراهم کند. در یادداشت حاضر تلاش کرده ام مفهوم مکتب تاریخ نگاری جنگ را توضیح روشن کنم.


ادامه مطلب

   ارتش و سپاه در امتداد تجربه جنگ و استفاده از آن، همچنان درگیر صورتی از تداوم و تکامل، سازمانی و مأموریتی، در حوزه امور دفاعی و امنیتی هستند. به این معنا که استفاده از تجربه حاصل از جنگ با عراق، علاوه بر گسترش حوزه مطالعات فرهنگی، تاریخی و نظامی، در نظام آموزشی، توسعه سازمانی و تولید تجهیزات نظامی نیروهای مسلح نقش اساسی دارد. با فرض صحت برداشت یاد شده از برخی واقعیات کنونی که جریان دارد، این پرسش محل بحث است که؛ چرا در مطالعات جنگ ایران و عراق، پیوستگی میان تجربه گذشته با نیازهای حال و آینده، مورد توجه قرار نگرفته است؟ به عبارت دیگر چرا فراتر از نقش سازمانی ارتش و سپاه در جنگ و مناقشه درباره آن، هیچگونه بحث عمیق و جدی در حوزه تجربه جنگ با عراق، در سطح راهبردی صورت نمی گیرد؟


ادامه مطلب

                       امیر پوردستان

اشاره

   پیش از این اظهارات امیر گلفام و ناخدا صمدی درباره «غافلگیری یا هوشیاری در برابر حمله عراق»، به دلیل روش استدلال آنها مورد بحث قرار گرفت. در یادداشت حاضر اظهارات امیر پور دستان فرماندهی پیشین نیروی زمینی ارتش و روش استدلال درباره غافلگیر نشدن ارتش در جنگ، مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. امیدوارم پاسخ ایشان برای انتشار در سایت ارسال شود.


ادامه مطلب

                      نقد اظهارات فرمانده سپاه در یادمان شلمچه

اشاره:

سردار سرلشگر محمدعلی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران، در مراسم اختتامیه دومین دوره انتقال فرهنگ و تجربیات فرماندهی دفاع مقدس در جمع دانشجویان دافوس، در یادمان شلمچه حضور یافت و به تشریح عملیات کربلای 5 و همچنین چگونگی استفاده از تجربیات دوران دفاع مقدس در مواجهه با جنگهای آینده و نیابتی پرداخت. در این جلسه ایشان علاوه بر تجزیه و تحلیل عملیاتها در زمان جنگ با عراق، به برخی از تجربیات برای جنگ آینده اشاره کرد که، موجب نقد و بررسی آن در این یاد داشت شده است.


ادامه مطلب

اشاره:

   مواجهه جمهوری اسلام ایران با مجموعه ای از تهدیدات نظامی- امنیتی، طی دو دهه اخیر، این پرسش را به وجود آورده است که؛ چه نسبتی میان تجربه جنگ با عراق با نیازهای کنونی و آینده وجود دارد؟ برخلاف زمان حمله عرق به ایران در شهریور سال 1359 که ایران هنوز از آمادگی ذهنی و عملی برای مقابله با تهدیدات برخوردار نشده بود، هم اکنون ایران با حضور اطلاعاتی و مستشاری در عراق و سوریه، در چارچوب یک قدرت تاثیر گذار در منطقه عمل می کند. بهمین دلیل امروز حمهوری اسلامی ایران بیش از گذشته نیازمند یک « نظریه دفاعی- امنیتی» برای تبیین سیاستها و ضرورتهای راهبردی در برابر چالشهای آینده است. با وجود اینکه هنوز هیچگونه تلاش در خور توجهی در این زمینه صورت نگرفته است، در عین حال اظهارات برخی فرماندهان سپاه قابل توجه است که در ادامه نقد و بررسی خواهد شد.


ادامه مطلب

اشاره: پیش از این در باره «خرد دفاعی جامعه ایران» مطالبی تهیه و در سایت منتشر شد. حضور در کلاس درس دکتر سعید زیبا کلام در باره«فلسفه علم» و تعریف «مواجهه» موجب نگارش یادداشت جدید شد. منظورم از مفهوم خرد دفاعی «فهم جامعه ایران از مسئله جنگ و سازوکارهای وقوع، ادامه و پایان آن، همچنین خسارت و دستاوردهای تجربه جنگ در ابعاد مختلف و تاثیر آن در نگرش به تهدیدات نظامی و مخاطرات جنگ در آینده»، می باشد. بدیهی است بخشی از فهم کنونی حاصل مواجهه تجربی با واقعیات زمان جنگ و بخش دیگر حاصل مشاهده و مواجهه کنونی با فضاهای تبلیغی و بازتولید گفتمان جنگ است که، در آستانه بازدید مردم از مناطق جنگی و یا در مراسم سالانه بزرگداشت هفته دفاع مقدس و پیروزی در خرمشهر، همچنین افزایش تهدیدات نظامی دشمن، تشدید می شود ...


ادامه مطلب

   فرض بر این است که تجربه جنگ در هر کشوری، می تواند فرهنگ سیاسی- راهبردی آن کشور را تحت تأثیر قرار داده و متحول کند. با این ملاحظه، این پرسش وجود دارد که؛ درس های حاصل از تجربه جنگ ایران با عراق کدام است؟ به عبارت دیگر؛ کدام بخش از جهت گیری های سیاسی- راهبردی ایران پس از جنگ، تحت تأثیر تجربه جنگ با عراق قرار دارد؟ پاسخ به پرسش یاد شده، از این جهت اهمیت دارد که پس از اتمام جنگ با عراق، جامعه ایران طی دو دهه گذشته همواره در معرض مخاطرات نظامی و جنگ مجدد قرار داشته است و لذا استفاده از تجارب جنگ با عراق ضروری بوده است.

    در عین حال استفاده از تجربه جنگ، با وجود اهمیت آن، مستلزم توجه و برنامه ریزی است، و باید در چارچوب مفاهیم و برنامه های آموزشی، همچنین در طراحی اهداف و سیاست های نظامی- راهبردی کشور، مورد بهره‌برداری قرار بگیرد. ذهنیت و تجربه شخصی در حالی که اهمیت دارد ولی به تنهائی کافی نیست، با توضیح یاد شده، چند پرسش وجود دارد که باید در باره آن مطالعه کرد؛

1) مواجهه جامعه ایران با تهدید نظامی آمریکا و اسرائیل تا چه اندازه بر اساس آموزه های حاصل از تجربه جنگ با عراق بوده است؟

2) حل و فصل مسئله هسته ای آیا ناظر بر درس آموزی از تجربه جنگ با عراق بوده است؟

3) حضور نظامی- مستشاری قوای نظامی ایران در سوریه و عراق، همچنین مشارکت راهبردی با روسیه، تا چه اندازه تحت تأثیر تجربه تاکتیکی- عملیاتی و راهبردی جنگ ایران و عراق قرار دارد؟

    به نظر می رسد در حالیکه جامعه ایران در برابر تهدیدات نظامی قرار دارد و درگیر مسائل نظامی- امنیتی در منطقه است، اما رویکرد تاریخی- فرهنگی به تجربه جنگ با عراق، در چارچوب مفهوم دفاع مقدس، بیشتر با ملاحظات سیاسی- اجتماعی در داخل کشور همخوانی دارد، و چندان با نیازهای سیاسی- راهبردی ایران، هماهنگ نیست و از آن پشتیبانی نمی کند. چنانچه تا کنون حتی به عدد انگشتان یک دست، مقاله یا کتاب اساسی و قابل بهره برداری از سوی افراد و یا نهادهای مسئول تهیه و در جامعه منتشر نشده است. با این توضیح در کنار توصیف و تحلیل رخدادهای سیاسی و نظامی جنگ با عراق و گسترش ادبیات مقاومت، با ترویج مفاهیم معنوی جنگ با عراق، از طریق داستان نویسی و بیان خاطرات رزمندگان، باید با بررسیهای راهبردی، به نیازهای اساسی کشور پاسخ داد.