m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره:

  مباحث روش شناختی مطالعه جنگ ایران و عراق را با نقد و بررسی آنچه تا کنون در کتاب سیری در جنگ و سایر آثار، آغاز کردم و همچنان درگیر پرسش از علت استفاده از روش نقلی و مستند، در مطالعات تاریخی جنگ ایران و عراق هستم. همچنین درباره نتایج و پیامدهای مطالعه تاریخی، به این جمع بندی رسیدم که؛ مطالعات تاریخی جنگ ایران و عراق، منجر به مناقشات نهادینه شده درباره نقش افراد و سازمان ها در جنگ، در دو سطح نظامی میان ارتش و سپاه، همچنین میان نظامی ها با سیاسیون شده است. بنابراین روش کنونی موجب محدود شدن حوزه مطالعات جنگ از نظر تنوع موضوعی، همچنین نادیده گرفتن سایر ظرفیت ها برای بررسی جنگ، ازجمله بررسی های استراتژیک شده است. بنظرم نقد و بررسی روش شناختی جنگ ایران و عراق، از دو طریق امکانپذیر است:

1- نقد و بررسی رویکردها و روش های موجود. این مهم را نزدیک به 20 سال است که انجام می دهم و در کتاب «تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق؛ پیش درآمدی بر یک نظریه» یک فصل به همین موضوع اختصاص یافته و قابلیت تبدیل شدن به یک کتاب مستقل را دارد.

2- بررسی ماهیت و مسئله جنگ. با وجود آنکه روش های کنونی را بر اساس، تعریف جنگ بعنوان یک مسئله استراتژیک فرض گرفته‌ام، اما بحث مستقلی را تا کنون درباره روش شناسی بررسی استراتژیک انجام نداده ام، هرچند در کتاب «تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق؛ پیش درآمدی بر یک نظریه» از همین روش استفاده کرده ام. این موضوع در مبحث پایانی کتاب بعنوان پیش درآمدی بر یک نظریه، به شکل آشکار و روشن تری انجام شده است. در این یادداشت، ضرورت‌ها و چگونگی تغییر در رویکرد «گذشته‌گرا»، با نظر به «رویکرد آینده‌نگر» را بررسی کرده‌ام.


ادامه مطلب

   ارتش و سپاه در امتداد تجربه جنگ و استفاده از آن، همچنان درگیر صورتی از تداوم و تکامل، سازمانی و مأموریتی، در حوزه امور دفاعی و امنیتی هستند. به این معنا که استفاده از تجربه حاصل از جنگ با عراق، علاوه بر گسترش حوزه مطالعات فرهنگی، تاریخی و نظامی، در نظام آموزشی، توسعه سازمانی و تولید تجهیزات نظامی نیروهای مسلح نقش اساسی دارد. با فرض صحت برداشت یاد شده از برخی واقعیات کنونی که جریان دارد، این پرسش محل بحث است که؛ چرا در مطالعات جنگ ایران و عراق، پیوستگی میان تجربه گذشته با نیازهای حال و آینده، مورد توجه قرار نگرفته است؟ به عبارت دیگر چرا فراتر از نقش سازمانی ارتش و سپاه در جنگ و مناقشه درباره آن، هیچگونه بحث عمیق و جدی در حوزه تجربه جنگ با عراق، در سطح راهبردی صورت نمی گیرد؟


ادامه مطلب

اشاره:

   اخیراً مدیر محترم گروه حقوق دانشگاه تربیت مدرس، جناب آقای دکتر محمد فرجیها، طی تماسی با اینجانب اعلام کرد: «ما در حال برگزاری همایش بین المللی در زمینه عدالت ترمیمی (عدالت مبتنی بر صلح و ساز) هستیم و یكی از استادان برجسته و میهمان همایش؛ "پرفسور جان برایت ویت" (از استرالیا) بسیار ابراز علاقه نموده اند تا با پژوهشگران ایرانی كه در حوزه منازعات منطقه ای و جنگ تحقیق كرده اند، گفتگوی علمی داشته باشند. در صورت موافقت زمان و محلی را برای این دیدار تعیین فرمایید.» تصور می کردم بیشتر باید درباره جنگ ایران و عراق گفتگو کنیم، اما پس از نشست با پرفسور برایت ویت در تاریخ 14 اردیبهشت 95 و پرسش‌های ایشان درباره جنگ با عراق و سایر بحران ها و درگیری های جاری در منطقه، به نتیجه رسیدم که؛ «نوعی پیوستگی میان علل وقوع بحران و جنگ در منطقه، همچنین ادامه آن و مهمتر از همه، میان نتیجه جنگ ایران و عراق با سایر جنگ‌هایی که در منطقه رخداده است، وجود دارد.» نتیجه یاد شده منجر به نگارش یادداشت حاضر و طرح یک مسئله شد که پیش از این نیز به مناسبت های مختلف در سایت مورد اشاره و بحث قرار گرفته است.


ادامه مطلب


همه پیوندها