m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

نشست تاریخ نگاری جنگ در غرفه فاتحان در نمایشگاه کتاب

اشاره

  فرصتی فراهم شد تا به اهتمام گرامی ارجمند جناب آقای ناظری و در معیت استاد گرامی جناب علیرضا کمری، در غرفه انتشارات «فاتحان» در نمایشگاه کتاب، درباره تاریخ‌نگاری جنگ به بحث و گفت و گو بپردازیم. محورهای آنچه در این نشست به آن اشاره کردم در ادامه خواهد آمد.


ادامه مطلب

خبرگزاری ایسنا ؛ درودیان: مسائل بعد از جنگ به درستی صورت‌بندی نشد

   محمد درودیان یک پژوهشگر و نویسنده حوزه دفاع مقدس گفت: اگر قرار است شاهد بازتاب لایه‌های مختلف جنگ در حوزه نشر باشیم لازم است پیش‌زمینه‌های فهم اولی خود را از جنگ ارتقا دهیم.

به گزارش خبرنگار سرویس «فرهنگ‌حماسه» خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، محمد درودیان که در «نشست نقش مردم در دفاع‌ مقدس و انعکاس آن در حوزه آثار منتشر شده» در سالن «یاس» بیست ‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران سخن می‌گفت، افزود: خاطره‌نگاری جنگ 9 ماه پس از حمله عراق به ایران آغاز شد. تقریبا خردادماه سال 60 بود که این مسئله عملی شد. در آن زمان دو موضوع حمله و تجاوز عراق به ایران و مقاومت مردمی، مسئله مهمی در خاطره‌نگاری به شمار می‌آمد به گونه‌ای که 700 نوار در آن زمان ضبط شد. به عنوان مثال خودم پنج ساعت با شهید «بهروز مرادی» درباره مقاومت و اشغال شهر خرمشهر گفت‌وگو داشتم. آن زمان پرداختن به این دو مبحث بسیار قابل توجه بود چرا که لایه‌های مختلف جامعه را به خود درگیر کرده بود. بین تجاوز عراق از محورهای مختلف به ایران و مقاومت و نقش مردم در شهرها، مبحث دوم یعنی مقاومت، مسئله اصلی بود.

وی ادامه داد: پس از این دو مسئله با رویکرد تحقیقاتی و روند جنگ مناقشات و دردهای سیاسی نیز به این حوزه ورود پیدا کرد به عنوان مثال مناقشات دوران بنی‌صدر یکی از بحث‌های بوجود آمده در این حوزه بود و آن زمان که بنی‌صدر از صحنه سیاسی حذف شد سپاه که شکل نامنظمی داشت به ساختاری منظم تبدیل شد.

درودیان ادامه داد: زمانی که به آثار منتشر شده در رابطه با جنگ تحمیلی نگاه می‌کنیم متوجه می‌شویم که آثاری که مقاومت مردم را مطرح کرده‌اند، بسیار کم هستند و رویکرد سیاسی- اجتماعی در آن‌ها دیده نمی‌شود. اگر قرار است شاهد بازتاب لایه‌های مختلف جنگ در حوزه نشر باشیم، لازم است پیش‌زمینه‌های فهم اولی خود را از جنگ ارتقا دهیم چرا که وقتی فهم ما در برابر تجاوز عراق، دفاع است، رویکردهای پرداختن به مسئله جنگ نیز تفاوت پیدا می‌کند و متأثر از تغییر شرایط در جنگ خواهد شد. به عنوان مثال کتاب «نبرد در شرق بصره» رویکرد جنگی دارد و نسبت به آنچه که آن را مقاومت می‌نامیم تحول یافته است.

درودیان با اشاره به اینکه حلقه مفقوده در رابطه با جنگ این است که باید نقش جنگ در آن بازتاب داشته باشد، گفت: دفاع مقدس عمل ما در مقابل عراق بوده است اما در حقیقت آنچه که بین دو کشور به وقوع پیوسته است، یک جنگ است، اما از آنجایی که ما نتوانسته‌ایم مسائل بعد از جنگ را به درستی صورت‌بندی کنیم، همواره مباحث مربوط به جنگ محدود به جنبه مقاومت و دفاعی آن بوده است. این در حالی است که ما باید احتمال وقوع جنگ دیگری را بدهیم بنابراین باید از تجربه‌های استراتژیک و نظامی جنگ بهره‌مند بشویم. اما آنچه از جنگ در ذهن ما سیطره یافته است، تعریف ناقصی از آنچه که در هشت سال دفاع مقدس اتفاق افتاده است، می‌باشد که باید آن‌ها را در چارچوب مفاهیم جنگ معرفی کنیم. در این زمینه موفق نبوده‌ایم که تولید ادبیات کنیم و مفهوم دفاع را از سطح مقاومت به بهره‌مندی‌های استراتژیک ارتقاء دهیم.

این پژوهشگر افزود: ماهیت جنگ بعد از فتح خرمشهر تغییر کرد. در آن زمان اگر صدام را ساقط می‌کردیم برای همیشه از همان زمان حرف اول را در منطقه می‌زدیم. از همین رو نباید باب فهم را از آنچه که امام (ره) درباره «نوشیدن جام زهر» عنوان کرد برخود ببندیم که مبادا به فلان کس یا فلان ارگان بربخورد. اگر می‌خواهیم آنچه که در گذشته به عنوان جنگ رخ داده است، بار دیگر اتفاق نیافتد، باید جنگ هشت ساله را جنگ، فرض کنیم. مفهوم این جمله این نیست که انگیزه‌ها و نیت‌ها تغییر کند، چرا که رویکرد ما در جنگ همیشه دفاع است بنابراین تاز زمانی که فهمی که از جنگ در ذیل دفاع مقدس داریم، به یک راهبرد و استراتژیک تبدیل نشود، جنگ را درک نکرده‌ایم. از دهه 70 آمریکا و اسرائیل ما را تهدید می‌کنند که به شما حمله می‌کنیم. برای اینکه با بحث غافل‌گیری مواجه نشویم باید از آموزه‌های بازدارندگی جنگ استفاده کنیم و این‌ها درس‌هایی هستند که باید از دفاع مقدس بگیریم.

درودیان با اشاره به نگاه امروزی‌ به درون‌مایه هشت سال دفاع مقدس گفت: این نگاه امروز که درون‌مایه ما را نسبت به دفاع مقدس تشکیل داده است، چیزی نیست که در آینده به درد ما بخورد. منظور من بهره‌برداری‌های فرهنگی از دفاع مقدس نیست، بلکه کاربرد دفاعی آن را می‌گویم. ثمره دفاعی جنگ باعث شده است که 35 سال مشروعیت نظام و قدرت آن متأثر از حضور مردم در جنگ باشد و این قدرتی که اکنون تثبیت شده است در امتداد همان دو موضوع اصلی است که در ابتدای سخنانم به آن اشاره کردم. جنگ هشت ساله ظرفیت بسیار عظیمی برای ایران به شمار می‌آید که اگر 100 سال دیگر از آن بهره‌مند شویم باز ما را تأمین خواهد کرد. از طرفی، وقتی دفاع مقدس می‌گوییم داریم به ظرفیت‌های اصلی جنگ «حصر» می‌زنیم.

   خبرگزاری کتاب : درودیان: مهم‌ترین رویکرد، مقاومت مردمی و حضور مردم در جنگ بود

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)؛ محمد درودیان، نویسنده و پژوهشگر جنگ تحمیلی، در «نشست تخصصی نقش مردم در دفاع مقدس و انعکاس آن در ادبیات پایداری» که عصر روز 13 اردیبهشت 93 به کوشش مجمع ناشران دفاع مقدس در سالن یاس بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد، با بیان این‌که در دوران دفاع مقدس «مقاومت» مهم‌ترین مساله بود تصریح کرد: در زمینه مقاومت نیز مهم‌ترین رویکرد، مقاومت مردمی و حضور مردم در جنگ بود.

وی با اشاره به این‌که در ابتدای دوران دفاع مقدس و در زمان بنی صدر، سپاه مجموعه‌ای نامنظم بود که با حذف وی نظم خود را به دست آورد افزود: دفاع مقدس واکنش ما در مقابل تجاوز رژیم بعثی عراق بود ولی آن‌چه میان عراق و ایران رخ داد جنگ بود و عمل ایران دفاع مقدس بود.

درودیان اضافه کرد: خون شهیدان و وجود آنان در دوران دفاع مقدس این جسارت را به نویسندگان می‌دهد که حقایق جنگ را مطرح کنند.

این نویسنده و پژوهشگر دفاع مقدس با طرح این سوال که «آیا ایران در جنگ با عراق غافلگیر شد؟»، افزود: چه تعداد کتاب به این بّعد از جنگ پرداخته و این مهم را بررسی کرده تا در مقاطع و میدان های بعدی دچار حوادث آن زمان نشویم.

وی ادامه داد: پیوستگی و علاقه مردم با انقلاب اسلامی‌، دفاع مردمی در دوران دفاع مقدس را رقم زد.

درودیان با بیان این‌که مردم و باورهایشان موتور محرکه تمام فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی کشور هستند گفت: اکنون قدرت مردمی کشور تثبیت شده و همچنان امتداد دارد.

این نویسنده و پژوهشگر دفاع مقدس با اشاره به این‌که جنگ عراق علیه ایران به واسطه زمان 8 ساله، نقش مردم در ابعاد مختلف، وجود نهادها و سازمان‌ها و تحولات اجتماعی گوناگون دارای ظرفیت های بسیار است تصریح کرد: این ظرفیت بی‌بدیل در تاریخ ایران بسیار تاثیرگذار است و تا صدسال هم ظرفیت و درون‌مایه هرگونه فعالیت هنری و ادبی را دارد و اگر ضعفی در این‌گونه آثار ادبی، هنری و تاریخی دیده می‌شود‌، ناشی از ضعف ماست.