m-doroodian|محمد درودیان

نویسنده و پژوهشگر جنگ ایران و عراق

اشاره

 پیش از این، چرایی و چگونگی «تداوم و تغییر در تاریخ» مورد بررسی قرار گرفت و در سایت منتشر شد. یادداشت جدید در تداوم مباحث پیشین نوشته شده، با این تفاوت که تاکید شده است که؛ از دو طریق متفاوت می توان یک موضوع تاریخی را با وجود تغییراتی که صورت گرفته، مورد نقد و بررسی قرار داد.


ادامه مطلب

  هم اکنون بخش مهمی از پرسش‌های جنگ، "واقعه محور" است. به این معنا که؛ وقایع جنگ از حیث علت و چگونگی وقوع، همچنین نتایج آن مورد بررسی های تاریخی و تحلیلی قرار گرفته است. همچنین برخی از پاسخ های اولیه به پرسشها نیز، به صورت بحث و گفتگو، یا انتشار مقاله و کتاب، بیشتر ناظر بر واکنش توجیهی در برابر پرسش از وقایع جنگ است.

تفاوت نگرش "واقعه محور" با پرسش از "پیش فرض های فهم از واقعه"، به این معنا نیست که دو موضوع و رخداد متفاوت مورد بررسی است، بلکه مسئله اصلی، روش بررسی است. به این معنا که نقطه عزیمت، بررسی چگونگی عینیت واقعه، در زمان و مکان است، یا بررسی پیش فرض های فهم از واقعه و تأثیرات کنش زای آن ؟ آنچه که هم اکنون جامعه ایران درگیر آن است، ترکیبی از نتایج پیش فرضها بر شکل گیری واقعه، همچنین پیامدهای واقعه جنگ است که در زمان مشخصی آغاز و به پایان رسیده است. روش واقعه محور، گرچه ابعاد واقعه را تا اندازه ای روشن و زمینه تبیین جدیدتری را فراهم می کند، در عین حال دامنه مجادلات را نیز گسترش می دهد، و دستاورد جدیدی فراتر از تبیین واقعه، بمعنای فراهم سازی امکان پاسخ به نیازهای حال و آینده،  نخواهد داشت.

   با این توضیح مسئله اصلی، پیش فرض های فهم از واقعه است که نقش اساسی را در شکل گیری باورها و کنشهای فردی و اجتماعی داشته است. به عبارت دیگر؛ «فهم واقعه» و پیش فرض های آن، در مقایسه با عینیت رخدادها در زمان و مکان، از اهمیت بیشتری برخوردار است، زیرا ناظر بر روش و چگونگی واکنش در برابر وقایع و تأثیرگذاری بر روند رخدادها، و تا اندازه ای صورت بندی نتیجه نهایی آن می باشد. علاوه بر این، حمل واقعه بر دوش زمان، ناظر بر ضرورت فهم از واقعه و بازبینی مکرر آن صورت می گیرد، زیرا عینیت وقایع تاریخی در زمان و مکان، در لحظه صورت می گیرد و تمام می شود. آنچه تداوم و جریان دارد و موجب پایداری آن می شود، فهم از واقعه است که درونی می شود، چنانچه بمثابه پیش فرض های جدید، در برابر پدیده های دیگر مورد ابتناه قرار می گیرد.

   هم اکنون درباره واقعه جنگ، آثار موجود ناظر بر تبیین علت و چگونگی حمله عراق به ایران و نتایج آن شامل مقاومت ایران و شکست ارتش عراق می باشد. فراتر از موضوعات یاد شده، بحث درباره «اجتناب پذیری جنگ» از طریق مذاکره سیاسی و یا بازدارندگی نظامی است. مجموعه مباحث یاد شده، نوعی تلاش برای تبیین واقعه است. در حالیکه بحث در باره پیش فرض های فهم واقعه، ناظر بر این معنا است که؛ جامعه ایران پس از پیروزی انقلاب، چه درکی از تهدیدات و اولویت ها داشت؟ در این میان، حوادث امنیتی در داخل کشور و حوادث نظامی در مرزها، چگونه تجزیه و تحلیل می شد؟ ملاحظات یاد شده در نگرش به رخدادها، چه تأثیری در واکنش های سیاسی، امنیتی و دفاعی جامعه ایران داشت؟

ادامه دارد ...



همه پیوندها