اشاره

   نشست نقد و بررسی روش شناسی مطالعات جنگ ایران و عراق، روز دوشنبه 12 تیرماه جاری با حضور دکتر ناصر هادیان؛ استاد دانشگاه، محمد درودیان؛ محقق و پژوهشگر جنگ و دکتر محمد بابایی؛ مسئول کمیته روش شناسی انجمن علوم سیاسی ایران، در محل این انجمن برگزار شد.

نشست نقد روش شناسی مطالعات جنگ

ضرورت نقد و بررسی روش شناسی مطالعات جنگ ایران و عراق، در حالیکه امر بدیهی است، ولی همچنان تا کنون مغفول واقع شده است. اهتمام انجمن علوم سیاسی ایران به این موضوع، فارغ از هر ملاحظه ای باید بمثابه فرصت و آغازی جدید و قابل تقدیر ارزیابی شود. زیرا در این حوزه پرسش های زیادی وجود دارد که تا اندازه ای در این نشست مورد توجه قرار گرفت و بیشتر ناظر بر کاستی هایی بود که باید در مراکز پژوهشی و دانشگاهی مورد توجه قرار بگیرد. در ادامه به برخی پرسش ها اشاره خواهم کرد.

 با فرض اینکه روش تابع مسئله است، پرسش و مسئله اساسی مطالعه جنگ ایران و عراق چیست؟ بدون پاسخ به پرسش یاد شده نمی توان روش شناسی مطالعه جنگ ایران و عراق را مورد نقد و بررسی قرار داد. بنظر می رسد روش شناسی جنگ ایران و عراق را باید با فرض احتمال «تکرار پذیری جنگ در آینده» که از سالهای قبل آغاز شده و ادامه دارد، مورد بررسی قرار داد. در این صورت پرسش این است که پیش فرض مفهومی از جنگ ایران و عراق چیست و چه تحلیلی از وقایع و مسائل اساسی جنگ صورت می گیرد؟ در پاسخ به پرسش یاد شده این موضوع تا اندازه ای مشخص خواهد شد که؛ آنچه تا کنون در مطالعه جنگ ایران و عراق مشاهده و تحلیل شده است و یا نادیده گرفته شده است، کدام است و چرا؟

نظر به حجم مباحثی که در این نشست طرح شد و محدودیت های بارگذاری در سایت، گزارش جلسه در چهار بخش جداگانه منتشر خواهد شد. قسمت اول در ادامه خواهد آمد.

************************

طرح مسئله توسط دکتر بابایی:

* از یک ماه قبل به دنبال برگزاری این نشست به مناسبت سوم خرداد و فتح خرمشهر بودیم، اما با توجه به عدم فراهم شدن امکان حضور کارشناسان، این نشست به تعویق افتاد و با وجود ماه مبارک رمضان، ناگزیر شدیم امروز جلسه را برگزار نماییم.

* انجمن علوم سیاسی ایران و کمیته روش شناسی این انجمن، تلاش کرده در حوزه های جدید در زمینه علوم سیاسی وارد شود. تمرکز انجمن درباره روش شناسی در دو سطح صورت می گیرد: 1- بررسی وضع موجود روش شناسی در حوزه علوم سیاسی 2- بررسی وضع مطلوب آن.

* محورهای مورد توجه کمیته روش شناسی انجمن علوم سیاسی عبارتند از: 1- آسیب شناسی روش و نظام پایان نامه نویسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی 2- موضوعات مبتلابه جامعه نظیر انتخابات و جنگ که بر روی زیست جمعی ایران تأثیرگذار است.

* جنگ بعنوان یک پدیده، از دو زاویه به آن نگاه می شود: اول؛ جنگ بعنوان یک پدیده راهبردی و عینی که در یک مقطع زمانی بصورت واقعه مقطعی، حاوی خشونت، درگیری و کشتار است. دوم؛ جنگ بعنوان یک پدیده که وارد لایه های مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی یک جامعه می شود. بررسی جنگ در چارچوب هر کدام از نگاه‌های یاد شده، مستلزم در اختیار داشتن ابزار و روش مناسب است. 

* در این نشست به طور مشخص، می خواهیم به این سوالات پاسخ بدهیم:

1) آیا می‌شود جنگ را با روش خاص خودش بررسی کرد؟ اگر پاسخ مثبت است، این روش چه ویژه‌گی‌هایی دارد؟

2) آیا ما در جامعه ایران، مقوله ای تحت عنوان روش شناسی جنگ داریم؟ الزامات آن چیست؟

ادامه دارد ...